Trafik Denetimi, Ceza Puanı ve İdari Yaptırımlar

1 Denetim yetkisi kimde?

• Trafik polisi ve jandarma trafik ekipleri karayolunda denetim ve ceza yetkisine sahiptir.
• Ulaştırma Bakanlığı yol kontrol personeli ve Karayolları Genel Müdürlüğü elemanları ağırlık, boyut ve yol güvenliği denetimi yapar.
• Okul geçidi görevlisi ve demiryolu geçidi görevlisi kendi alanlarında trafiği durdurma yetkisine sahiptir; işaretlerine uymak zorunludur.
• Elektronik denetleme sistemleri (EDS) görevli olmadan hız, kırmızı ışık, emniyet şeridi ve ortalama hız ihlallerini kaydeder.

💡 SINAV İPUCU: 'Denetime yetkili olmayan' diye soran şıkta taksi şoförü, muhtar, sürücü kursu gibi seçenekler yanlış seçeneklerdir; yetki polis, jandarma, bakanlık ve KGM personelindedir.

2 Ceza puanı sistemi

• Her ihlalin bir para cezası ve bir ceza puanı vardır; puanlar sürücünün sicilinde bir yıl boyunca birikir.
• Bir yılda 100 ceza puanını dolduran sürücünün belgesi ilk kez 2 ay geri alınır; ikinci kez 4 ay ve eğitim; üçüncü kez psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri muayenesi gerekir.
• Aday sürücülük döneminde (ilk 2 yıl) 75 ceza puanı belgenin iptaline yol açar; kişi kursa yeniden gider.
• Puanlar ödemeyle silinmez; yalnız bir yıl geçince düşer.

💡 SINAV İPUCU: 100 puan → 2 ay / 4 ay + eğitim / psiko-teknik. Aday sürücüde 75 puan → iptal. Bu iki rakam çok sorulur.

3 Belgenin geri alınmasına yol açan ihlaller

• Alkollü araç kullanmak: ilk 6 ay, ikinci 2 yıl, üçüncü 5 yıl; alkol ölçümünü reddetmek 2 yıl.
• Hız sınırını yüzde 30'dan fazla aşmak bir yılda beşinci kez tekrarlanırsa belge 1 yıl geri alınır.
• Uyuşturucu etkisinde araç kullanmak belgenin 5 yıl geri alınmasına ve ceza davasına yol açar.
• Ehliyetsiz araç kullandırma, kazaya karışıp yardım etmeden kaçma gibi fiiller ayrıca Türk Ceza Kanunu kapsamında suçtur.

4 Trafikten men ve araçla ilgili yaptırımlar

• Zorunlu trafik sigortası olmayan araç sigorta yaptırılana kadar trafikten men edilir.
• Muayenesi geçmiş araç para cezası alır ve muayeneye sevk edilir; her geciken ay için gecikme bedeli eklenir.
• Sürücü belgesi olmayan kişinin kullandığı araç trafikten men edilir; araç sahibine de ceza yazılır.
• Çakar lamba, siren, aşırı ses çıkaran egzoz ve yasal olmayan cam filmi söktürülür ve cezalandırılır.

5 Ceza tebliği, ödeme ve itiraz

• Ceza, sürücüye elden ya da araç sahibine tebliğ edilir; tebliğden itibaren 15 gün içinde ödenirse yüzde 25 indirim uygulanır.
• İtiraz, tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır; itiraz ödeme süresini durdurmaz.
• Motorlu taşıtlar vergisi her yıl Ocak ve Temmuz aylarında iki taksitle ödenir; ödenmeyen vergi muayeneyi engeller.
• Adres ve belge bilgisi değişiklikleri 30 gün içinde bildirilir; bildirilmezse tebligat eski adrese gider ve haklar kaybolur.

💡 SINAV İPUCU: 15 gün: hem ödeme indirimi hem itiraz süresi. 30 gün: bildirim süresi. Bu süreleri karıştırma.