Trafikte Tehlike Algısı ve Öngörülü Sürüş

1 Tehlike ve risk: ikisi aynı şey değil

• Tehlike, zarar verebilecek durumdur (ıslak yol, görünmeyen kavşak); risk ise o tehlikenin gerçekleşme olasılığı ve sonucudur.
• Öngörülü sürücü tehlikeyi erken fark eder, riski hızını ve mesafesini ayarlayarak düşürür.
• Sınavdaki animasyonlu sorular 'bu sahnede tehlike nerede ve ne yapmalısın?' diye sorar: cevap hemen her zaman hız azaltma, mesafe açma ve frene hazır olmaktır.

💡 SINAV İPUCU: Animasyonlu soruda hızlanmayı, korna çalmayı ve selektörü öneren şıklar neredeyse hiç doğru değildir; yavaşla, mesafe aç, frene hazır ol.

2 Savunmasız yol kullanıcıları

• Yayalar, çocuklar ve yaşlılar, engelliler, bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri çarpışmada koruyucu kabini olmayan kullanıcılardır.
• Çocuk, topun peşinden aniden yola çıkabilir; yaşlı yaya geçişi tamamlayamayabilir; bisikletli rüzgâr ve çukurla aniden sapabilir.
• Park halindeki araçların arası, okul çevresi, duraklar ve pazar yerleri bu kullanıcıların en çok ortaya çıktığı yerlerdir: hız düşür, ayak frende.

💡 SINAV İPUCU: Savunmasız kullanıcı gördüğünde 'o hata yapabilir' diye düşün; yol vermek kuralın ötesinde can güvenliğidir.

3 Mevsim ve hava: ilk yağmur, sis, kar, rüzgâr

• Uzun kurak dönemden sonraki ilk yağmur yolu en kaygan hale getirir: toz ve yağ kalıntısı suyla film oluşturur.
• Siste kısa far ve sis farı kullanılır, uzun far ışığı geri yansıtıp görüşü azaltır; takip mesafesi iki katına çıkarılır.
• Kar ve buzda fren mesafesi birkaç kat uzar; köprü ve viyadükler yolun geri kalanından önce buzlanır.
• Şiddetli yan rüzgâr yüksek araçları ve motosikletleri savurur; köprü çıkışı ve tünel çıkışlarında direksiyonu iki elle tut.

💡 SINAV İPUCU: Sorularda 'yağmurun ilk dakikaları' geçiyorsa cevap kayganlık; 'sis' geçiyorsa kısa far + sis farı + mesafe.

4 Gün doğumu, gün batımı ve gece

• Alçak güneş gözü kamaştırır; güneşlik, temiz ön cam ve düşük hız gerekir. Kirli cam kamaşmayı katlar.
• Gece görüş mesafesi farların aydınlattığı alanla sınırlıdır; hız, o mesafede durabileceğin kadar olmalıdır.
• Karşıdan gelen aracın farı kamaştırırsa yolun sağ kenar çizgisine bakarak yönünü koru; ışığa bakma.
• Gece yorgunluk ve uyku riski artar; iki saatte bir mola, uykulu hissedince derhal durmak gerekir.

5 Dikkat dağıtıcılar ve yorgunluk

• Elde cep telefonu kullanmak yasaktır; iki saniyelik bakış 50 km/saatte yaklaşık 28 metre kör sürüştür.
• Navigasyon yola çıkmadan ayarlanır, yolcularla tartışma ve yemek yeme gibi işler sürüşe taşınmaz.
• Yorgunluk tepki süresini alkol gibi uzatır; uzun yolda 2 saatte bir mola, gerekirse kısa uyku.
• Uzun şehirler arası yolculuktan sonra şehre girerken hız algısı bozulur; hızı bilinçli düşür.

💡 SINAV İPUCU: 'Dikkat dağınıklığı' sorularında doğru şık her zaman sürüşü ilgilendirmeyen işi sürüş dışına taşımaktır.

6 Kavşak, römork, yoğun trafik ve kırsal yol

• Kavşaklara yaklaşırken hız düşürülür; görüşü kapalı köşelerde 'geliyor' varsayımıyla hazır olunur.
• Römorklu araç daha geç durur ve virajda savrulur; hız sınırı 10 km/saat düşüktür, geçme mesafesi uzundur.
• Yoğun trafikte takip mesafesi kısalınca zincirleme kaza riski doğar; öndekinin ötesini de izle.
• Köy ve tarım alanlarında hayvan, traktör ve çamur; işaretleri gizleyen ağaç ve kamyonlar; sinyalizasyonsuz yaya geçitleri ek tehlikedir.

💡 SINAV İPUCU: Tehlike algısı sorularında 'öndeki aracın ötesine bak' ve 'görünmeyen yere giriyorsan yavaşla' ilkeleri cevabı verir.